Қайыңды көлі
Күнгей Алатауының сілемдерінде, теңіз деңгейінен шамамен екі мың метр биіктікте, Қайыңды көлі жатыр. Көл өз атауын жағасындағы ақ қайыңды тоғайдан алған. Оның ұзындығы бірнеше жүз метрден аспайды, бірақ шағын көлдің атағы алысқа тараған. Көлдің айналасындағы беткейлерді шыршалы орман көмкерген. Көлге жеткен саяхатшылар алдымен оның көгілдір суына таң қалады.
Көл осыдан бір ғасырдан астам уақыт бұрын пайда болған. 1911 жылы бұл өңірде күшті жер сілкінісі болды. Ол Солтүстік Тянь-Шаньдағы ең күшті жер сілкіністерінің бірі саналады. Жер сілкінісі кезінде таулардағы көптеген беткей опырылып, өзен аңғарларының пішіні өзгерген. Сол кезде таудан құлаған үлкен опырма шатқалдағы өзеннің арнасын бөгеп тастаған. Жиналған су шатқалдағы шыршалы орманды басып қалған.
Көлдің ең терең жері отыз метрге жуық. Бүгінде оның бетінен ағаш діңдері тік шығып тұрады. Алыстан олар суға батқан ескі кемелердің діңгектеріне ұқсайды. Бұлар — сол кезде су астында қалған шыршалар. Діңдердің судан жоғары бөлігінде бұтақтар әлдеқашан қурап, түсіп қалған. Ал су астындағы бөлігінде бұтақтар әлі де сақталған. Мұның басты себебі — көл суының жыл бойы өте суық болуы: жазда да ол сирек жылиды. Суық су ағаштың шіруін баяулатады.
Көлдің мөлдір суы мен су астындағы «орман» сүңгуірлерді де қызықтырады. Қыста көлдің беті қалың мұзбен жабылады, бірақ тәжірибелі сүңгуірлер мұздың астына да түседі. Олар су астындағы діңдердің арасында жүзіп, оларды суретке түсіреді. Ал жаз айларында мұнда саяхатшылар көп келеді. Көлге баратын жол тау өзенінің бойымен өтеді, оның соңғы бөлігін жаяу немесе атпен жүріп өтуге тура келеді. Көл жағасында түнеп қалатындар от жағу мен қоқыс қалдыру табиғатқа зиян екенін ұмытпауы керек.