Қожа Ахмет Ясауи кесенесі
Түркістан қаласындағы Қожа Ахмет Ясауи кесенесі — XIV ғасырдың соңында Әмір Темірдің бұйрығымен салына бастаған ортағасырлық бірегей сәулет туындысы. Бұл кесене түркі дүниесіне танымал ғұлама, Ясауия сопылық ағымының негізін қалаушы Қожа Ахмет Ясауидің қабірінің үстіне салынған. Көне ғимарат өз дәуірінің озық құрылыс тәсілдерін бойына жинақтаған кешен болып саналады.
Ғимараттың сыртқы көрінісі мен сәулеттік құрылысы ерекше үйлесім тапқан. Кесененің алып порталы, бірнеше күмбезі және күйдірілген кірпіштен қаланған қабырғалары алыстан көз тартады. Қабырғалар түрлі түсті жылтыр қыш тақталармен, геометриялық және өсімдік тектес өрнектермен безендірілген. Ғимарат ішіндегі бөлмелердің көбі күмбезбен жабылып, сәулет өнерінің асқан шеберлігін паш етеді.
Кесененің орталық залында жеті металдың қорытпасынан құйылған алып Тайқазан тұр. Бұл киелі жәдігерді 1399 жылы Түркістан маңындағы Қарнақ елді мекенінде тебриздік шебер Әбдулазиз құйған. Салмағы екі тоннаға жуық, сыйымдылығы үш мың литр болатын қазанға су толтырылып, зиярат етушілерге үлестірілетін болған. Тайқазанның сырты араб жазуымен және әсем өсімдік өрнектерімен көркемделген.
Кесене тек сәулеттік ескерткіш қана емес, бүкіл Орталық Азия халықтары үшін маңызды рухани әрі тарихи орталық саналады. Мұнда қазақ хандары, билері мен белгілі батырлары жерленген. 2003 жылы бұл кешен ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра тізіміне Қазақстаннан алғашқы болып енгізілді. Бүгінде «Әзірет Сұлтан» қорық-музейіне кіретін кесенеге жыл сайын дүние жүзінен мыңдаған ғалымдар, зиярат етушілер мен саяхатшылар келеді.