Қар барысы
(1) Қар барысы, немесе ілбіс, — мысықтар тұқымдасына жататын ірі жыртқыш сүтқоректі. (2) Оның құлақтары қысқа әрі дөңгелек келеді. (3) Ол Қазақстанның оңтүстігі мен шығысындағы биік таулы аймақтарды мекендейді: Тянь-Шань, Жетісу Алатауы, Алтай және Сауыр-Тарбағатай тауларында кездеседі. (4) Жазда ілбіс биік жартасты беткейлерде жүреді, ал қыста жемтігінің соңынан төменірек түседі.
(5) Қар барысының жүні қалың әрі ұзын, түсі ақшыл сұр, денесінде қара дақтары болады. (6) Мұндай түс оны қар мен тас арасында көзге түсірмейді. (7) Ілбістің құйрығы ұзын әрі жуан, ұзындығы дене ұзындығымен шамалас: ол жартастан жартасқа секіргенде тепе-теңдік сақтауға көмектеседі. (8) Табандары жалпақ келеді, сондықтан жануар қалың қарға батып кетпейді. (9) Апырай, мұндай сұлу аңды бір көрген адам оны ешқашан ұмытпайды ғой!
(10) Ілбіс негізінен тау ешкісін және арқарды аулайды. (11) Кейде ол суыр, қоян сияқты ұсақ жануарларды және құстарды да ұстайды. (12) Ол көбіне таң атар кезде және ымыртта белсенді болады. (13) Басқа ірі мысықтардан айырмашылығы — қар барысы ақыра алмайды. (14) Ілбіс жалғыз тіршілік етеді, тек көбею кезеңінде ғана жұптасады. (15) Ұрғашысы жартас қуысында, әдетте екі-үш күшік табады. (16) Жаңа туған күшіктер — ана құшағындағы кішкентай мамық шумақтары. (17) Күшіктер анасымен бірге екі жылға жуық жүріп, аң аулауды үйренеді.
(18) Қар барысы Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген. (19) Оған қауіп төндіретін негізгі себептер — браконьерлік пен адамның шаруашылық әрекетінің кеңеюі. (20) Ілбіс мекендейтін жерлердің бір бөлігі ұлттық парктер мен қорықтардың аумағында орналасқан. (21) Ғалымдар ілбістердің санын тауда орнатылған фотоқақпандар арқылы анықтайды. (22) Соңғы жылдары қорғау шаралары нәтижесінде оның саны біртіндеп артып келеді. (23) Дегенмен ілбісті сақтау үшін ғалымдар мен қорық қызметкерлерінің бірлескен жұмысы әлі де қажет.