Наурызым қорығы
Наурызым мемлекеттік табиғи қорығы Қостанай облысында орналасқан. Ол дала табиғатын сақтау және зерттеу үшін құрылған. Наурызым — еліміздегі ең көне қорықтардың бірі. (1) Қорық бір-бірінен алшақ жатқан бірнеше бөліктен тұрады. Оның аумағында кең дала, қарағайлы орман, көлдер мен батпақты алқаптар бар. Мұнда дала мен орманның өсімдіктері мен жануарлары қатар кездеседі. Көктемде дала гүлге оранады, ал жаздың соңына қарай шөп қурап, сарғаяды. Күзде дала алтын түске енеді. Қыста қалың қар жауады.
Қорықтағы көлдер құстар үшін аса маңызды. Олар Африкадан, Еуропадан және Оңтүстік Азиядан ұшып өтетін құстардың жолында жатыр. (2) Олардың арасында сирек кездесетін түрлер де аз емес. 2009 жылы Наурызым көлдері халықаралық маңызы бар сулы-батпақты алқаптардың тізіміне енді. Көлдердің суы жыл сайын бірдей болмайды: жауын-шашын мол жылдары олар толады, ал құрғақ жылдары тартылып қалады.
Наурызымның тағы бір байлығы — дала ортасында өскен қарағайлы ормандар. Бұл ормандар қорықтың ең құнды табиғи нысандарының бірі. (3) Қарағайлар құмды жерде өседі, олардың тамырлары құмды бекітіп, желмен ұшуына жол бермейді. Ормандарда қайың мен көктерек те кездеседі. Дала ортасындағы мұндай ормандар сирек кездеседі, сондықтан олар ерекше қорғауды қажет етеді. Құрғақ жазда ормандағы өрттің алдын алу — қорық қызметкерлерінің басты міндеттерінің бірі.
2008 жылы Наурызым қорығы Қорғалжын қорығымен бірге «Сарыарқа — Солтүстік Қазақстанның даласы мен көлдері» деген атпен ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра тізіміне енгізілді. (4) Бұл — Қазақстанның табиғи мұра нысандарының бірі. Бүгінде қорықта ғалымдар дала табиғатын зерттеп, сирек кездесетін өсімдіктер мен жануарларды бақылайды. Қорыққа тек арнайы рұқсатпен кіруге болады. Қорықтың мәртебесі оның табиғатын болашақ ұрпаққа сақтап қалуға мүмкіндік береді.