Іле-Балқаш резерваты
Балқаш көлінің оңтүстік жағалауындағы тоғайлы алқапта өткен ғасырдың ортасына дейін тұран жолбарысы мекендеген. Алайда қамысты тоғайлардың өртенуі, су көздерінің азаюы және жыртқыштың негізгі азығы саналатын тұяқты жануарлардың жойылуы осы айбынды аңның жер бетінен мүлде ғайып болуына әкеп соқты. Осы олқылықтың орнын толтыру мақсатында 2018 жылы «Іле-Балқаш» мемлекеттік табиғи резерваты құрылып, жолбарысты табиғи мекеніне қайта жерсіндіру жөніндегі ауқымды халықаралық бағдарлама қолға алынды.
Кейбіреулер жыртқыштарды дереу әкеліп, бос жатқан өңірге жібере салу жеткілікті деп ойлайды. Алайда тәжірибе көрсеткендей, дайындықсыз жіберілген аң аштыққа ұшырап, бұл қадам үлкен шығынмен аяқталуы мүмкін. Сондықтан бағдарлама мамандары ең алдымен жолбарыстың өмір сүруіне қажетті қолайлы орта жасауды қолға алды: Балқаш маңындағы тоғайлар қайта көгалдандырылып, өртке қарсы бақылау күшейтілді. Сонымен қатар резерват аумағына тоғай бұғысы мен құландар әкелініп, олардың саны біртіндеп көбейтілуде.
Осылайша, алып жыртқышты табиғатқа сәтті қайтарудың кілті — оны әкелудің өзінде емес, ең алдымен тұяқты жануарлардың мол қорын жасақтап, тұтас экожүйені қалпына келтіруде жатыр. Тек азықтық база толық орнығып, табиғи тепе-теңдік түзілгенде ғана жолбарыс жаңа мекенге бейімделіп, өздігінен өсіп-өне алады. Бұл бағыттағы байыпты әрі жүйелі еңбек болашақта жоғалған табиғи байлығымыздың қайта оралуына берік кепіл болмақ.