Каспий итбалығы
Каспий итбалығы — жер бетінде тек Каспий теңізінде ғана мекендейтін жануар. Ол — осы теңіздегі жалғыз сүтқоректі. Итбалықтың терісінің астында қалың май қабаты бар, ол жануарды суық судан қорғайды. Итбалықтар суда жақсы көреді және ұзақ уақыт сүңгіп жүре алады. Ересек итбалықтың ұзындығы бір жарым метрге дейін жетеді, сондықтан ол итбалықтардың ең кішкентай түрлерінің бірі саналады. Жылдың жылы мезгілінде итбалықтар теңіздің орта және оңтүстік бөліктеріне тарап, балық аулап қоректенеді.
Қыс түсе итбалықтар теңіздің солтүстік бөлігіне жиналады. Теңіздің бұл бөлігі таяз, оған Еділ мен Жайық өзендері көп тұщы су әкеледі. Сондықтан қыста солтүстік Каспийдің беті мұзбен жабылады. Итбалықтар күшіктерін дәл осы мұздың үстінде дүниеге әкеледі. Аналық итбалық әдетте бір ғана күшік туады. Күшіктер алғашқы апталарын мұз үстінде өткізіп, анасының сүтімен қоректенеді.
Каспийде қыс әр жылы әр түрлі болады. Қыс жылы болған жылдары солтүстік Каспийдің беті аз ауданда ғана қатады, ал мұз көктемде әдеттегіден ертерек ериді. Суық қыстарда, керісінше, мұз кең алқапты алып, ұзақ уақыт сақталады. Кей жылдары мұз көктемнің басында-ақ жарылып, ұсақ бөліктерге бөлініп кетеді. Мұздың жағдайы желге де байланысты: қатты жел мұзды жарып, ашық теңізге айдап әкетуі мүмкін.
Итбалықтардың тіршілігіне адамның әрекеті де әсер етеді. Бұрын оларды терісі мен майы үшін көп аулаған. Кейбір итбалықтар балықшылардың торына түсіп, қаза табады. Теңіз суының ластануы да олардың денсаулығына зиянын тигізеді. Қазақстанда бұл жануар сирек кездесетін және жойылу қаупі бар түрлердің тізіміне енгізілген. Табиғатты қорғаушылар балық аулау құралдарын итбалықтар үшін қауіпсіз етуді ұсынады. Ғалымдар итбалықтардың санын олар мұз үстінде жатқан кезде әуеден түсірілген суреттер арқылы есептейді.