Тоғызқұмалақ
Тоғызқұмалақ — қазақтың ең көне зияткерлік ойындарының бірі. Оның атауы «тоғыз құмалақ» деген екі сөзден құралған.
Тақта тоғыз-тоғыздан екі қатарға орналасқан отаулардан тұрады — әр ойыншының өз қатары бар. Ойын басында әр отауға тоғыз құмалақтан салынады, сонда тақтада барлығы 162 құмалақ болады. Екі қатардың ортасында екі қазан — үлкен ұя орналасқан: ойыншылар ұтып алған құмалақтарын соларға жинайды.
Жүріс былай жасалады: ойыншы өзінің кез келген отауындағы құмалақтың бәрін алып, сол отаудың өзінен бастап сағат тіліне қарсы бағытта бір-бірден таратады, қажет болса қарсыласының жағына да өтеді. Егер соңғы құмалақ қарсыластың отауына түсіп, ондағы құмалақ саны жұп болса, ойыншы олардың бәрін өз қазанына салады. 81-ден көп, яғни жартысынан көп құмалақ жинаған ойыншы жеңеді.
Ерекше ереже де бар — тұздық. Егер жүрістің соңғы құмалағы қарсыластың отауына түсіп, онда дәл үш құмалақ болса, ойыншы бұл отауды өзінің тұздығы деп жариялай алады. Осы сәттен бастап бұл отауға түскен құмалақтың бәрі ойыншыға тиесілі болады. Тұздықты бір ойында тек бір рет алуға болады, әрі оны қарсыластың шеткі, тоғызыншы отауынан жасауға болмайды.