Сұрақ №1347

ХХ ғасырдың ортасында Арал теңізі аумағы жағынан әлемдегі төртінші көл болатын. Арал қаласында балық консервілеу комбинаты мен порт жұмыс істеп, балықшылар мол олжамен оралатын. Алайда 1960-жылдардан бастап теңізді қоректендіретін өзендердің — Әмудария мен Сырдарияның суы мақта мен күріш алқаптарына жаппай бұрыла бастады. Соның салдарынан теңіз тез тартыла бастады. Су жағалаудан ондаған шақырымға шегінді, тұздылығы артып, балық қырылды, ал жел ашылып қалған теңіз түбінен тұз бен шаңды көтеретін болды. 1980-жылдардың соңына қарай теңіз екіге бөлінді: солтүстікте, Қазақстанда — Кіші Арал, оңтүстікте — Үлкен Арал. Дәл осы жағдай солтүстік бөлікті құтқаруға мүмкіндік берді. 2005 жылы ұзындығы 13 шақырымдай Көкарал бөгеті салынды. Ол Сырдарияның суын ұстап тұрып, оның Үлкен Аралға ағып кетуіне жол бермейді. Бөгеттің арқасында Кіші Аралдың деңгейі көтеріліп, суының тұздылығы азайды, теңізге балық қайта оралды. Бүгінде балықшылар қайтадан аулауға шығып жүр, бірақ су бұрынғы жағаларына әлі жеткен жоқ. Сонымен, теңіздің солтүстік бөлігін ішінара құтқару мүмкін болды, ал оңтүстік бөлігінің болашағы әлі де алаңдатарлық.