Әр көктемде Шарын шатқалына мыңдаған адам барады — Американың Гранд-Каньонымен салыстырылатын қызыл жартастарды көру үшін. Ал әр күзде еріктілер ол жерден пластик бөтелкелерге, пакеттерге және бір реттік ыдысқа толы қаптарды тасып шығарады.
Әдетте мұған билікті кінәлайды: қоқыс жәшігі аз, патруль сирек, айыппұл жеңіл. Мұның ішінара жаны бар. Бірақ шынын айтайықшы: бөтелкені бұтаның түбіне шенеунік емес, туристің өзі тастап кетеді. Қоқыс жәшігін әр қадам сайын қоюға болады, алайда табиғатты ешкімдікі емес деп санайтын адам қоқысты бәрібір жәшікке салмай, жерге тастайды.
Менің ойымша, шешім әрі қарапайым, әрі қиын. Тауда баяғыдан бері бір ереже бар: не әкелсең, соны алып кет. Бос бөтелке толы бөтелкеден жеңіл, сондықтан оны көлікке дейін кез келген адам апара алады. Ата-аналар мұны балаларының көзінше істесе, он жылдан кейін еріктілерге жинайтын ештеңе қалмайды.
Айыппұл да, қоқыс жәшігі де керек. Бірақ миллиондаған жыл бойы қалыптасқан шатқалдың тағдыры инспектордың тәртіп бұзушыны байқап қалуына ғана байланысты болмауы тиіс.