Қытай жылнамаларының деректері бойынша
Бұл халық Қытайдың солтүстігіндегі далада көшіп жүрді. Ер балалар жастайынан атқа мініп, садақ тартуға үйренді, ал соғыс кезінде бүкіл атты әскер бірге аттанатын. Мемлекетті «шаньюй» лауазымын иеленген билеуші басқарды. Б. з. б. III ғасырдың соңында жас билеуші әкесін өлтіріп, билікті басып алды, тайпаларды біріктірді, көршілерін талқандады және хань императорларын өзіне қымбат сыйлықтар жіберіп, ханшайымдарын ұзатып беруге мәжбүр етті. Шабуылдардан қорғану үшін қытайлар солтүстіктегі қорғаныс қабырғаларын нығайтты. Кейін держава солтүстік және оңтүстік бөлікке ыдырады. Солтүстіктегілердің бір тобы батысқа қарай Қазақстан даласы арқылы көшіп, жергілікті тайпалармен араласты. Көптеген тарихшылардың пікірінше, ғасырлар өткен соң олардың ұрпақтарын Еуропада ғұндар деп атаған: айбынды көсемнің бастауымен олар Галлия мен Италияға дейін жетті.